Bir süt şişesine baskı yapan makine ile bir cips paketine baskı yapan makine neden aynı değildir? Bazı üretim hatlarında neden mürekkep püskürtmeli sistemler, bazılarında ise lazer tercih edilir?
Marketten satın aldığınız her ambalajlı üründe gördüğünüz tarih ve parti numarası, ürün üretim hattında ilerlerken tarih kodlama makinesi ile basılır. Küçük görünen bu kod; gıda güvenliğinden geri çağırma süreçlerine, stok yönetiminden marka güvenilirliğine kadar üretimin pek çok kritik noktasını doğrudan etkiler. Üstelik 2026 yılında yürürlüğe giren yeni parti/lot tebliğiyle bu konu, gıda üreticileri için her zamankinden daha önemli hale geldi.
Bu rehberde tarih kodlama makinesinin ne olduğunu, hangi teknolojilerle çalıştığını, hangi ihtiyaca hangi çeşidin uygun olduğunu ve doğru makineyi seçerken nelere dikkat etmeniz gerektiğini adım adım ele alıyoruz.
Tarih Kodlama Makinesi Nedir?
Tarih kodlama makinesi; ürünün ya da ambalajın üzerine üretim tarihi, son tüketim tarihi, parti (lot) numarası, saat, seri numarası, barkod ve karekod gibi değişken bilgileri otomatik olarak basan endüstriyel bir kodlama sistemidir. Genellikle üretim veya paketleme hattına entegre edilir ve ürünler hat üzerinde ilerlerken baskı yapar.
Sabit bir etiketten farkı, bilginin her ürüne, her vardiyaya ya da her partiye göre değişebilmesidir. Uygun modellerde tarih ve saat otomatik olarak alınabilir, son tüketim tarihi belirlenen raf ömrüne göre hesaplanabilir ve lot numarası otomatik olarak artırılabilir. Bu da manuel girişten kaynaklanan hata riskini önemli ölçüde azaltır.
Tarih Kodlama Makinesi Nasıl Çalışır?
Teknolojiler farklı olsa da temel çalışma mantığı benzerdir:
- Mesaj tasarımı: Basılacak içerik (tarih formatı, lot numarası, logo, barkod veya karekod) makinenin ekranından ya da bilgisayar yazılımından hazırlanır.
- Ürün algılama: Fotosel, ürünün baskı noktasına geldiğini algılar.
- Senkronizasyon: Hareketli hatlarda enkoder, konveyörün hızını takip ederek baskının doğru konuma ve doğru zamanda yapılmasını sağlar. Her uygulamada enkoder kullanılması zorunlu değildir.
- Baskı: Seçilen teknolojiye göre kod ürüne basılır veya yüzeye işlenir.
- Kontrol: Gelişmiş hatlarda kamera sistemleri, basılan kodun okunaklı ve doğru olup olmadığını denetler.
Tarih Kodlama Makinesi Çeşitleri
Tek bir “en iyi” makine yoktur; doğru seçim ürününüze, ambalaj yüzeyinize ve hat hızınıza bağlıdır. Sahada en yaygın kullanılan dört teknoloji şunlardır:
1. CIJ (Sürekli Mürekkep Püskürtmeli) Tarih Kodlama Makinesi
CIJ teknolojisinde mürekkep, baskı kafasında sürekli olarak çok küçük damlacıklar halinde püskürtülür. Baskıda kullanılacak damlacıklar elektriksel olarak yüklenir ve saptırma plakalarıyla yönlendirilerek ürüne temas etmeden yazı oluşturur; kullanılmayan damlacıklar sisteme geri döner.
Temassız ve yüksek hızlı baskı yapabildiği için plastik, cam, metal, kablo ve yumurta gibi farklı ve kavisli yüzeylerde yaygın olarak kullanılır. İçecek, süt ürünleri, kablo ve boru sektörleri CIJ’nin en güçlü olduğu alanlardır. Yapışma ve kuruma performansı yüzeye göre değiştiği için doğru mürekkep seçimi kritik önemdedir.
Levent Makina, Citronix CIJ yazıcılarının Türkiye distribütörüdür. Citronix CI5000 serisi, farklı yüzeylerde yüksek hızlı ve temassız kodlama için tasarlanmıştır.
2. TIJ (Termal Mürekkep Püskürtmeli) Kodlama Makinesi
TIJ sistemleri kartuşla çalışır. Kurulumu ve kullanımı kolaydır; yaygın kartuş mimarilerinde baskı kafası kartuşla birlikte yenilendiği için bakım ihtiyacı düşüktür. Özellikle karton, kâğıt ve emici yüzeylerde yüksek çözünürlüklü tarih, barkod ve karekod basımı için idealdir. Uygun mürekkep ve kartuşlarla bazı kaplamalı ve emici olmayan yüzeylerde de kullanılabilir. İlaç, kozmetik ve gıda kutu ambalajlarında sıkça tercih edilir.
Levent Makina, TIJ çözümlerinde Markoprint (Integra Coreflex, MX50, Quadro HP, X1Jet HP) ve UKCM termal inkjet yazıcıları sunmaktadır.
Markoprint TIJ küçük karakter tarih kodlama
3. Lazer Tarih Kodlama Makinesi
Lazer sistemler mürekkep kullanmaz; lazer ışını ambalaj yüzeyinde kalıcı bir işaret oluşturur. Mürekkep veya ribon gibi düzenli sarf malzemesi gerektirmez; bu özellik, uygun üretim koşullarında uzun vadeli işletme avantajı sağlayabilir. Yüzeye uygun parametrelerle oluşturulan lazer işaretleri yüksek kalıcılık ve izlenebilirlik sunar.
Doğru lazer tipinin seçimi; malzemeye, istenen işaretin niteliğine ve hat hızına göre yapılır. Genel olarak CO₂ lazer karton, ahşap, kauçuk ve cam gibi organik yüzeylerde; fiber lazer metal ve sert plastiklerde; UV lazer ise hassas plastik ve elektronik ürünlerde tercih edilir.
Levent Makina, Leadjet UV, fiber ve CO₂ lazer kodlama sistemlerini sunmaktadır.
Leadjet UV, fiber ve CO2 lazer kodlama makinesi
4. Termal Transfer (TTO) Tarih Kodlama Makinesi
TTO (Thermal Transfer Overprinter) yazıcılar, ısıtılan baskı kafası ile ribon üzerindeki mürekkebi ambalaj filmine aktarır. Cips, kuruyemiş ve kahve paketi gibi esnek ambalajlarda net ve keskin baskı sağlar; genellikle dikey ve yatay paketleme makinelerine (VFFS/HFFS) entegre çalışır. Uygun uygulamalarda etiket üzerine baskı için de kullanılabilir.
Levent Makina, termal transfer kodlamada HPRT TTO yazıcılarını sunmaktadır.
CIJ, TIJ, Lazer ve TTO Arasındaki Farklar
| Teknoloji | Uygun yüzey | Öne çıkan avantaj | Sarf malzemesi |
| CIJ | Plastik, cam, metal, kablo, kavisli yüzeyler | Yüksek hız, temassız baskı | Mürekkep, make-up (seyreltici), temizleme solüsyonu |
| TIJ | Karton, kâğıt, emici yüzeyler | Yüksek çözünürlük, kolay kullanım | Kartuş |
| Lazer | Malzemeye uygun lazer tipiyle karton, PET, cam, metal, plastik | Kalıcı işaret | Mürekkep/ribon sarfı yok |
| TTO | Esnek ambalaj filmi | Keskin baskı, paketleme makinesine entegre | Ribon |
Hangi İhtiyaç İçin Hangi Teknoloji?
| Üretim ihtiyacı | İlk değerlendirilecek teknoloji |
| Yüksek hızlı şişe kodlama | CIJ |
| Kablo ve boru üzerine sürekli kodlama | CIJ |
| Karton kutu üzerine küçük karakterli baskı | TIJ |
| Mürekkepsiz kalıcı işaretleme | Lazer |
| Esnek ambalaj filmi üzerine baskı | TTO |
Nihai seçim, yüzey ve üretim hattı koşullarına göre yapılmalıdır.
Tarih Kodlama Makinesi Hangi Sektörlerde Kullanılır?
- Gıda ve içecek: Tarih ve parti bilgisi, mevzuat gereği etikette yer alması gereken bilgiler arasındadır.
- İlaç ve medikal: Seri numarası, son kullanma tarihi ve karekod ile izlenebilirlik.
- Kozmetik ve kişisel bakım: Kutu, tüp ve şişe üzerinde lot ve tarih bilgisi.
- Kimya ve tarım ilaçları: Zorlu yüzeylerde dayanıklı kodlama.
- Kablo, boru ve inşaat malzemeleri: Metraj, üretim tarihi ve standart bilgisi.
- Otomotiv ve elektronik: Parça bazlı izlenebilirlik ve seri numarası.
Gıda Üreticileri İçin 2026 Lot Düzenlemesi: Neden Önemli?
Türkiye’de gıda etiketleri, Türk Gıda Kodeksi Gıda Etiketleme ve Tüketicileri Bilgilendirme Yönetmeliği ile düzenlenir. Bu yönetmelikte, istisnalar saklı kalmak kaydıyla, son tüketim tarihi veya tavsiye edilen tüketim tarihi zorunlu bilgiler arasında yer alır. Bu iki kavram aynı değildir: son tüketim tarihi (STT) mikrobiyolojik açıdan çabuk bozulabilen gıdalarda, tavsiye edilen tüketim tarihi (TETT) ise diğer gıdalarda kullanılır.
Parti (lot) işareti konusunda ise önemli bir güncelleme var: 11 Mart 2026 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan Türk Gıda Kodeksi Gıdaların Ait Olduğu Partiyi Tanımlayan İşaretler veya Numaralar Hakkında Tebliğ (Tebliğ No: 2026/11) ile 2012 tarihli eski tebliğ yürürlükten kaldırıldı. Yeni düzenlemeye göre:
- Belirlenen istisnalar dışında, ait olduğu partiyi tanımlayan bir işaret, harf, sembol veya numara taşımayan gıdalar piyasaya arz edilemez.
- Gıda işletmecileri, kullandıkları parti numarasının tebliğdeki tanıma uygunluğunu gösteren kayıtları tutmak ve talep edildiğinde Bakanlığa sunmakla yükümlüdür.
- Kurala aykırı davranan işletmelere idari yaptırım uygulanır.
- Gıda işletmecilerinin tebliğe uyum sağlaması gereken son tarih 31 Aralık 2026‘dır.
Okunaksız, silik ya da hatalı bir lot kodu; ürünlerin raftan çekilmesine, fireye ve marka itibarının zedelenmesine yol açabilir. Bu nedenle hattınızdaki kodlama sisteminin her üründe net ve okunaklı baskı yapması artık bir tercih değil, gerekliliktir.
Not: Ürününüze özel zorunluluklar ve istisnalar için güncel mevzuatı ve ilgili otoriteleri esas alınız.
Barkod ve 2D Kodda Yeni Dönem: GS1 Sunrise 2027
Küresel standartlar kuruluşu GS1’in Sunrise 2027 hedefi, 2027 sonuna kadar perakende satış noktalarındaki kasa sistemlerinin ürün kodunu (GTIN) 1D barkodların yanı sıra 2D kodlardan da okuyup işleyebilir hale gelmesidir. Bu, 1D barkodların bir anda kalkacağı anlamına gelmez; geçiş döneminde ambalajlarda 1D barkod ile 2D kodun birlikte yer alması beklenir.
Bu kapsamda iki farklı 2D kod biçimi öne çıkar: GS1 DataMatrix ve GS1 Dijital Bağlantı (GS1 Digital Link) taşıyan QR kod. Her ikisi de ürün kodunun (GTIN) yanında lot numarası ve son kullanma tarihi gibi bilgileri taşıyabilir.
Bugün yatırım yaptığınız bir tarih kodlama makinesinin 2D kod basabilmesi, yatırımınızı geleceğe hazırlar. Ancak tam uyum için basılan kodun içeriği, baskı kalitesi ve okuyucu sistemlerle uyumluluğu da birlikte değerlendirilmelidir.
Doğru Tarih Kodlama Makinesi Nasıl Seçilir?
Bir kodlama makinesinin gerçek maliyeti yalnızca satın alma bedeliyle değil, üretim sürecindeki toplam sahip olma maliyetiyle değerlendirilmelidir. Bu maliyeti; ilk yatırım, mürekkep, kartuş veya ribon tüketimi, bakım ve yedek parça giderleri, servis müdahale süresi ve en önemlisi üretim duruşlarının maliyeti belirler.
Makine seçiminde şu kriterler değerlendirilmelidir:
- Yüzey: Baskı plastik, cam, karton, film ya da metal üzerine mi yapılacak?
- Hat hızı: Hattınız dakikada kaç ürün üretiyor?
- Baskı içeriği: Yalnızca tarih mi, yoksa barkod ve karekod da gerekli mi?
- Ortam koşulları: Sıcaklık, nem ve toz seviyesi nasıl?
- Sarf tüketimi: Aylık mürekkep, kartuş veya ribon ihtiyacınız ne olacak?
- Servis desteği: Teknik servis ve yedek parça desteğine ne kadar hızlı ulaşabiliyorsunuz?
Sıkça Sorulan Sorular
Tarih kodlama makinesi ne işe yarar?
Ürün ve ambalajların üzerine üretim tarihi, son tüketim tarihi, lot numarası, barkod ve karekod gibi değişken bilgileri otomatik olarak basar. Böylece ürünlerin izlenebilirliği sağlanır ve mevzuata uygun etiketleme yapılır.
Son kullanma tarihi hangi makinelerle basılır?
Son kullanma tarihi; ambalaj türüne göre CIJ, TIJ, lazer veya termal transfer (TTO) kodlama makineleriyle basılır. Şişe ve kavisli yüzeylerde CIJ, karton kutularda TIJ, esnek ambalajlarda TTO, mürekkepsiz kalıcı işaret istenen uygulamalarda ise lazer öne çıkar.
CIJ ve TIJ kodlama makineleri arasındaki fark nedir?
CIJ, sürekli dolaşan mürekkep sistemiyle çalışır; plastik, cam ve metal gibi farklı yüzeylerde yüksek hızda baskı yapar. TIJ ise kartuşla çalışır; özellikle karton ve kâğıt üzerinde yüksek çözünürlüklü tarih, barkod ve karekod basımında avantajlıdır.
Lazer kodlama mı, mürekkep püskürtmeli kodlama mı daha avantajlı?
Lazer, mürekkep ve ribon sarfı gerektirmeden kalıcı işaret oluşturur. Mürekkep püskürtmeli sistemler ise daha geniş yüzey yelpazesinde esneklik sunar. Hangisinin avantajlı olduğu yüzey, hat hızı ve üretim koşullarına göre belirlenir.
Plastik şişe üzerine tarih nasıl basılır?
Plastik şişelerde en yaygın yöntemler CIJ ve lazer kodlamadır. CIJ, kavisli yüzeylere temassız ve hızlı baskı yapar; uygun lazer tipi ise PET şişe üzerinde mürekkepsiz işaret oluşturabilir.
Poşet ve esnek ambalaj üzerine tarih nasıl basılır?
Esnek ambalajlarda en çok tercih edilen yöntem termal transfer (TTO) kodlamadır. TTO yazıcı, paketleme makinesine entegre edilerek film üzerine net tarih, lot ve barkod baskısı yapar.
Tarih kodlama makinesi karekod basabilir mi?
Evet. Uygun modellerde TIJ, lazer, TTO ve bazı CIJ sistemleri barkod ve 2D karekod basabilir. GS1 uyumu için kodun içeriği ve baskı kalitesi de ayrıca değerlendirilmelidir.
Tarih kodlama makinesi mevcut üretim hattına entegre edilebilir mi?
Evet. Tarih kodlama makineleri konveyör, dolum ve paketleme hatlarına fotosel ve gerektiğinde enkoder ile entegre edilecek şekilde tasarlanır.
Levent Makina ile Doğru Kodlama Çözümü
Levent Makina olarak endüstriyel kodlama, markalama ve etiketleme alanında şu çözümleri sunuyoruz:
- CIJ kodlama: Citronix
- TIJ kodlama: Markoprint ve UKCM
- Termal transfer (TTO): HPRT
- Lazer kodlama: Leadjet
- Etiketleme ve yazdır-uygula sistemleri: Weber
Türkiye’nin 81 ilinde satış desteği veriyor; İstanbul, İzmir, Ankara ve Adana’daki teknik servis noktalarımızla kurulum, eğitim ve sarf malzeme desteği sunuyoruz.
Üretim hattınıza en uygun tarih kodlama makinesini birlikte belirleyelim. Ürününüz için deneme baskısı ve teknik değerlendirme talep etmek üzere leventmakina.com.tr adresinden bize ulaşın.
İlgili yazılar: CIJ Yazıcı Nedir? · TIJ Kodlama Nedir? · Lazer Kodlama Makinesi · Termal Transfer Yazıcı Nedir? · GS1 Sunrise 2027






